به گزارش روابط عمومی باغ کتاب تهران، آیین رونمایی از کتاب «روایت اول»؛ یادداشتهایی کوتاه درباره دفاع مقدس رمضان، به قلم استادان و محققان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ در محل باغ کتاب تهران برگزار شد. در این مراسم دکتر موسی نجفی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی، دکتر حمیدرضا حاجیبابایی، نایبرئیس مجلس شورای اسلامی، حجتالاسلام پناهیان، علی رمضانی مدیر مجموعه باغ کتاب تهران و جمعی از استادان، پژوهشگران و محققان حضور داشتند و به ایراد سخنرانی پرداختند.
نجفی: یکی از ابعاد جنگ ترکیبی، جنگ روایتهاست
در این مراسم موسی نجفی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ضمن خوشآمدگویی به حاضران در سالن گفت: کتاب «روایت اول» اثری است که بهصورت خودجوش توسط همکاران پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی درباره جنگ رمضان نگاشته و منتشر شده است. وی افزود: مدتها بود به این فکر میکردیم که پژوهشگاه علوم انسانی بهعنوان بزرگترین مرکز پژوهشی کشور چگونه میتواند ارتباط عمیقتری با مردم برقرار کند. برپایی موکبهایی در سطح شهرها ایدهای بود تا کتابهایی را در اختیار آنها قرار دهیم که برایشان کاربردی باشد؛ از همین رو این کتاب تألیف شد تا بهنوعی سهم کوچکی در این جهاد و دفاع مقدس ایفا کنیم.
نجفی با اشاره به اینکه جنگ دشمن علیه ایران یک جنگ ترکیبی است، تأکید کرد: جنگ ترکیبی ابعاد مختلفی دارد که یکی از مهمترین آنها جنگ روایتهاست؛ به همین دلیل نام این کتاب را «روایت اول» گذاشتیم تا در میدان روایتها نسبت به بیگانگان پیشگام باشیم. وی افزود: ما نسبت منطقی میان اسلام، ایران و انقلاب برقرار کردهایم؛ مثلثی که در برابر مثلث شوم آمریکایی ـ صهیونیستی شامل ارتجاع منطقه، اسلام آمریکایی و خودباختگان داخلی قرار دارد. بخشی از این جریان نیز سلطنتطلبان و ارتجاع خارج از کشور هستند. این کتاب تلاش کرده تفاوت میان این دو جبهه را بهخوبی نشان دهد.
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: یکی از اضلاع این مثلث جامعه علمی شامل پژوهشگاهها و دانشگاههاست. ما معتقدیم در دوره بلوغ قرار داریم، اما ضلع دیگر مثلث دائماً در ذهن مردم این تصور را القا میکند که کشور در دوره افول قرار دارد. اگر ما باور داشته باشیم در دوره بلوغ هستیم، در حقیقت در حال خدمت به کشوریم؛ اما اگر کشور را در حال افول ببینیم، در مسیر خیانت قرار میگیریم.
وی افزود: ملتها همیشه فرصت ندارند مرز میان «خدمت و خیانت» و «بلوغ و افول» را بهدرستی تشخیص دهند، اما جنگ رمضان این امکان را فراهم کرد که این دو قطب با شفافیت بیشتری دیده شود. همه دورههای تاریخی چنین شفافیتی را نشان نمیدهند. به یاد داریم که در حوادث دیماه سال گذشته، وقتی این شفافیت از بین رفت، چه اتفاقات تلخی در کشور رخ داد. جنگ رمضان سبب شد این غبار کنار برود و حقیقت روشنتر شود.
این استاد علوم سیاسی در پایان گفت: کتاب «روایت اول» میخواهد بگوید ایران «اول» است؛ همانگونه که تاریخ نشان میدهد، ایران در برابر زورگویان همواره پیشگام بوده است. در این جنگ مقدس رمضان نیز بار دیگر غربیها تحقیر شدند و نشان دادیم ایرانیان میتوانند همانند گذشته، غرب را به چالش بکشند. ما پژوهشگاهیان افتخار داریم که این لحظه تاریخی را ثبت کنیم و در این مقطع، جزئی از این ملت آگاه باشیم.
مدیر باغ کتاب تهران: فتح بابی برای حضور مستمر اهل فکر در حوزه عمومی
در ادامه این مراسم، علی رمضانی مدیر مجموعه باغ کتاب تهران با خوشآمدگویی به اعضای هیئت علمی و پژوهشگران پژوهشگاه علوم انسانی و اندیشمندان حاضر، به تبیین فلسفه شکلگیری این مرکز فرهنگی پرداخت. وی با اشاره به پیشینه تاریخی این مجموعه، یادآور شد که در سال ۱۳۸۲ بر ضرورت دسترسی همیشگی مردم به تازههای نشر، فراتر از زمان محدود نمایشگاه کتاب تهران تأکید شده بود.
رمضانی گفت: ایدهای که در سال ۱۳۸۲ شکل گرفت، در سال ۱۳۹۶ به ثمر نشست و مجموعهای پدید آمد که با ترکیب فرهنگ، هنر، علم، فناوری و فراغت، در سطح غرب آسیا بینظیر و در جهان کمنظیر است. وی با اشاره به رویداد «اردیبهشت کتاب» که هشتمین روز خود را میگذراند، استقبال گسترده مردم از تهران و دیگر استانها را نشانه نیاز عمیق جامعه به فضاهای فرهنگی و کتابخوانی دانست.
مدیر باغ کتاب همچنین میزبانی از رونمایی کتاب «روایت اول» را مایه افتخار این مجموعه خواند و بر اهمیت ثبت علمی تجربههای تاریخی تأکید کرد. او گفت: اگر تجربههای یک ملت به زبان علمی ترجمه نشود و در قالبهای شناختهشده جهانی تدوین نگردد، آن تجربه در تاریخ ثبت نخواهد شد و به پشتوانهای برای نسلهای آینده تبدیل نمیشود. وی تلاش پژوهشگاه علوم انسانی در آمادهسازی سریع و باکیفیت این اثر را ستود و ابراز امیدواری کرد این حرکت زمینه حضور مستمر اهل فکر در حوزه عمومی را فراهم کند.
حاجیبابایی: تشریح بعثت ملت ایران و جایگاه کشور در نظم جدید جهانی
سخنران ویژه این مراسم حمیدرضا حاجیبابایی، نایبرئیس مجلس شورای اسلامی بود. وی با گرامیداشت یاد شهدا، حضور در جمع فرهیختگان و استادان دانشگاه را فرصتی ارزشمند دانست و محور سخنان خود را مفهوم «بعثت ملت ایران» و جایگاه استراتژیک کشور در نظم جدید جهانی قرار داد.
او با استناد به مفاهیم دینی و قرآنی گفت: ملت ایران ملتی مبعوث است؛ یعنی دارای ویژگیهای ممتازی است که مسئولیت بزرگی بر دوش آن نهاده شده است. این وجدان عمومی با وجود همه تفاوت دیدگاهها، در مسیر عزت و شرف ملی حرکت میکند.
نایبرئیس مجلس با نقل قولی از پژوهشهای مراکز مطالعاتی غربی پیش از دوره ترامپ اظهار داشت: در آن زمان به سران غرب هشدار داده شده بود که ایران در آستانه یک جهش بزرگ قرار دارد و اگر این جهش رخ دهد، به یک ابرقدرت تبدیل خواهد شد. امروز دیگر مسئله حذف ایران مطرح نیست، بلکه پرسش اصلی این است که جهان چگونه باید با ایرانِ قدرتمند کنار بیاید.
وی سه عامل را پایههای این قدرت دانست: تمدن چندهزارساله ایران، پیوند با اسلام ناب و هوش ایرانی. به گفته او این سه عامل مانع تحقق طرحهایی مانند «اسرائیل بزرگ» شدهاند. حاجیبابایی تأکید کرد دشمنان نه فقط با نظام سیاسی بلکه با موجودیت ایران بزرگ مخالفاند، زیرا ایران سد اصلی در برابر زیادهخواهیهای استعمار در منطقه است.
او همچنین بر ضرورت تحول در ساختارهای علمی و آموزشی کشور تأکید کرد و گفت: امروز باید متناسب با جایگاه یک ابرقدرت بیندیشیم، آموزش دهیم و سخن بگوییم. دانشگاههای ما باید ویترین اقتدار ملی باشند.
حاجیبابایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مفهوم «مرجفون» در قرآن، به جنگ روانی و تولید اخبار مسموم اشاره کرد و گفت: امروز جنگ در لولههای آزمایشگاهی و صفحات موبایلها جریان دارد. خبر آلوده مانند آب آلوده است و روان جامعه را هدف قرار میدهد. در چنین فضایی نقش استادان دانشگاه، نویسندگان و رسانهها کمتر از فرماندهان نظامی نیست.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت روایتگری از عظمت ملت ایران گفت: روایتگری از شکوه این ملت وظیفهای شرعی و ملی است و نباید اجازه داد استادان دانشگاههای غربی در توصیف عظمت ایران از نخبگان داخلی پیشی بگیرند.
حجتالاسلام پناهیان: رهبر شهید ما با روایت آشنا بود
در بخش دیگری از این مراسم، حجتالاسلام پناهیان با اشاره به تفاوت روش توصیفی و استدلالی در بیان مفاهیم گفت: ما در حوزههای علمی بیشتر اهل استدلال و استنباط هستیم، در حالی که بسیاری از آموزههای قرآن توصیفی است. جامعه ما سرشار از برهان و استدلال است، اما در علوم انسانی توصیف اهمیت فراوانی دارد.
وی با نقل خاطرهای از آیتالله جوادی آملی گفت: ایشان میفرمودند اگر توانایی داشتم هزار طلبه را از فقه و اصول جدا میکردم تا شعر بگویند، شاید یکی مانند فردوسی پیدا شود. پناهیان تأکید کرد که قرآن بیش از آنکه صرفاً بر استدلال متکی باشد، به توصیف واقعیتها میپردازد و ما نیز باید روایت و توصیف را بیاموزیم.
او کتاب «روایت اول» را دارای دو ویژگی سرعت و تنوع دانست و افزود: ما معمولاً آموزش دین را از اصول عقاید آغاز میکنیم، در حالی که در علوم انسانی و حتی در قرآن بیشتر بر آثار و نتایج تأکید میشود. بسیاری از روایات نیز به جای اثبات حقایق، آثار آنها را بیان میکنند.
پناهیان همچنین گفت: رهبر شهید ما معتقد بودند آموزش دین نباید با اصول عقاید آغاز شود، بلکه باید از زندگی پیامبر(ص) شروع کرد، زیرا این واقعیتی است که انسان در بیرون میبیند. وی افزود: اگر ما دفاع مقدس و انقلاب را بهدرستی روایت کرده بودیم، امروز دیگران نمیتوانستند از الگوی انقلاب ما سوءاستفاده کنند. به گفته او یکی از دلایل موفقیت امام شهید در رهبری جامعه، آشنایی با روایت بود؛ چراکه ایشان قرآن و رمان میخواندند.
سخنرانی نویسندگان کتاب «روایت اول»
در بخش پایانی مراسم، دو تن از نویسندگان این کتاب و اعضای هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی به ارائه دیدگاههای خود پرداختند.
زهرا حیاتی در سخنانی با موضوع «راز رجز؛ نگاهی به رجزهای خیابانی ایرانیان در جنگ رمضان» اظهار کرد: رجزهایی که از ابتدای جنگ رمضان در تجمعات شبانه خیابانی خوانده شده، ویژگیهای رجز سنتی را دگرگون کرده است. این رجزها دیگر صرفاً گفتار پیش از کنش نیستند، بلکه خودِ کنش به شمار میآیند و از سطح فردی به کنش جمعی تبدیل شدهاند. به گفته وی، رجزهای خیابانی ـ حماسی ایرانیان در جنگ رمضان فرمی زنده، پویا و چندوجهی دارند و پیوند آنها با کنشهای دیداری و حرکتی، آنها را از رجزهای سنتی و آیینی متمایز میکند.
همچنین حمیدرضا دالوند با اشاره به تمدن و فرهنگ کهن ایران گفت: پهلوانان ایرانی متعلق به همه ملت ایران هستند و در همه عصرها و نسلها، از رستم دستان تا سردار سلیمانی، حضور دارند. وی توضیح داد در فرهنگ ایرانی رسالت انسان پیروزی خیر بر شر است و انسان زمانی میتواند این رسالت را انجام دهد که محل تجلی صفات الهی باشد. به گفته او پهلوانان جلوهای از جبروت الهیاند و از همین رو در فرهنگ ایرانی جاودانه میمانند و پناه دیگران میشوند.
انتهای پیام/