به گزارش روابط عمومی باغ کتاب، نشست تخصصی «روایت انسان معاصر فلسطینی» با محوریت بررسی دو کتاب «گلدا اینجا خوابیده» و «سپیده دم در غزه» روز یکشنبه ۳ خردادماه، در دوازدهمین روز از رویداد فرهنگی «اردیبهشت کتاب»، در بخش شاهنامه باغ کتاب تهران برگزار شد.
در این نشست، لیلا سادات حسینی (مترجم) و دکتر یعقوب نعمتی وروجنی (نویسنده و پژوهشگر) پیرامون روایت انسان معاصر فلسطینی و تحلیل ابعاد پنهان زندگی فلسطینیان تحت اشغال پرداختند.
لیلا سادات حسینی، مترجم کتاب «گلدا اینجا خوابیده»، در ابتدای سخنان خود با اشاره به سابقه آشناییاش با ادبیات فلسطین گفت: به سال ۱۳۸۶، بخشهایی از کتابی را ترجمه کردم که نویسنده آن خانمی فلسطینی و ساکن رامالله در کرانه باختری بود. آن کتاب با استقبال خوبی روبهرو شد و بعد از ماجرای طوفان الاقصی، تجدید چاپ دوم و سوم نیز پیدا کرد.
وی افزود: نویسنده این آثار، خانم عامری، به دلیل جنگ و اشغال، دوران تحصیل خود را در بیروت و کشورهای دیگر گذراند و سپس به رامالله بازگشت و همانجا ازدواج کرد و ساکن شد. او در طول سالهای اشغال و حکومت نظامی، تصمیم گرفت خاطرات روزانهاش را بنویسد؛ روایت روزمرگیهایی که در نگاه اول عادی به نظر میرسند، اما تصویری واقعی از زیستن زیر سایه اشغال هستند.
حسینی با اشاره به انتخاب کتاب «گلدا اینجا خوابیده» برای ترجمه، بیان کرد: در نشستی که با شما و دیگر عزیزان داشتیم، به این موضوع رسیدیم که ما باید دریچهای به زندگی مردم عادی فلسطین تحت اشغال داشته باشیم. چیزی که معمولاً در اخبار و رسانهها کمتر به آن پرداخته میشود.
وی ادامه داد: ما غالباً اخبار داغ جنگها، بمبارانها، اشغالها و مسائل سیاسی میان سران دو طرف را میبینیم، اما این که زندگی این مردم در زیر این همه فشار چگونه پیش میرود، کمتر روایت شده است. به همین دلیل باز هم ترجمه این آثار را انتخاب کردم.
لیلا سادات حسینی در ادامه به جایگاه ادبی نویسنده کتاب اشاره کرد و گفت: خانم عامری تحصیلکرده به زبان انگلیسی است و قلم بسیار روانی دارد. نگاه او به مسائل، ظریف و زنانه است و جالب اینکه در کتاب «کاپوچینو در رامالله» حتی از طنز هم بهره برده است.
وی محوریت کتاب «گلدا اینجا خوابیده» را مفهوم «خانه» دانست و افزود: زاویه نگاه نویسنده به عنوان یک معمار بسیار حائز اهمیت است. او در مقدمه میگوید: در سفری که به بیتالمقدس داشتم تا خانههای تحت اشغال را ببینم، ناگهان قصهگوی درونم بر معمار درونم غلبه کرد. این دقیقاً همان نقطه عطفی است که او را از یک معمار به راوی دردها و امیدهای مردمش تبدیل میکند.
در ادامه نشست دکتر نعمتی وروجنی با اشاره به سابقه همکاری و پژوهش خود در حوزه فلسطین و اسرائیل گفت: تشکیل همکاری ما به نخستین مقاله و کتابی برمیگردد که در ایران درباره اسرائیل منتشر شد. ما اولین نسخه را در سال ۱۳۸۷ به صورت کتاب منتشر کردیم. روزنامه جامجم نیز در آن سالها فعالیتهایی در این حوزه انجام داد.
وی افزود: با توجه به حملههای اخیر به غزه، جستجوی کتابها را با رویکرد روایتمحور آغاز کردیم. حدود ۱۰ کتاب از جمله «یک شورشی در غزه»، «کشتار غزه»، «شنبه سیاه» و همین کتاب «سپیده دم در غزه» را به آقای قاضی معرفی کردم. در نهایت، انتخاب اصلی با ایشان بود و کتابی که برگزیده شد، از لحاظ روایتی از تنوع و تعدد خاصی برخوردار است.
نعمتی وروجنی مهمترین ویژگی این کتاب را روایت افراد مختلف از طیفهای گوناگون اجتماعی دانست و توضیح داد: این کتاب روایت یک شخص نیست؛ بلکه روایت افراد مختلف است: زنان خانهدار، دانشجو، پزشک، ورزشکار، هنرمند، کلکسیوندار. همه اینها مصائبی را که متحمل شدهاند و رنجهایی را که کشیدهاند، با زبان خودشان روایت میکنند.
وی تأکید کرد: خواندن عمیق و دقیق این کتاب، ما را فراتر از آن کلیشههای رسانهای میبرد. رسانهها فقط سختی فیزیکی و روحی را نشان میدهند، اما اینجا چیز دیگری است. بارها در روایتها گفته شده: «ما نادیده گرفته شدیم. به ما به صورت کمی نگاه میکنند.» امروز میگویند ۱۰ یا ۲۰ نفر کشته شدند، غافل از اینکه گویی یک دنیا رفته زیر خاک؛ یک خانواده به کلی متلاشی و فروپاشیده شده است.
دکتر نعمتی وروجنی برای روشن شدن ابعاد انسانی این فاجعه به نمونهای عینی اشاره کرد: ما موردی داشتیم که یکی از راویان به نام «زینب»، دانشجوی زبان انگلیسی، ۱۷ نفر از اعضای خانوادهاش را از دست داده است. این مصیبت، مصیبتی جانسوز است. وقتی از این نگاه، با روایت دست اول شاهدان عینی پیش میرویم، به عمق فاجعه پی میبریم. بعضی وقتها واقعاً تأثربرانگیز است؛ وقتی آدم عمیق میشود، دچار تأسف و تأثر خاصیمیشود.
این پژوهشگر در پاسخ به پرسشی درباره زبان کتاب و اقبال جهانی به آن گفت: یکی از شاخصهای ما برای انتخاب همین کتاب، تعریفها و توصیفاتی بود که دیگران درباره آن داشتند و ما را مطمئن کرد که این کتاب را انتخاب کنیم. کتاب بلافاصله پس از انتشار با استقبال شدیدی روبهرو شد. صاحبنظران و منتقدان نقد و نظرهای زیادی ارائه دادند.
وی در ادامه به برخی از توصیفهای منتقدان از این کتاب اشاره کرد: این کتاب «تلاشی مهم برای حفظ فرهنگی است که تحت حمله قرار گرفته». یک منتقد نوشته: «این کتاب حیرتانگیز چشمان من را به وحشیگریهایی که تحمیل میشود باز کرد». جایی دیگر آن را «خواندنی ضروری» و «نامه عاشقانه به قصه» نامیدهاند. همه اینها نشان میدهد که این کتاب باید خوانده شود.
دکتر نعمتی وروجنی بیان کرد: با توجه به استقبالی که در کشورهای انگلیسیزبان از این کتاب شد و با در نظر گرفتن متن قوی، روایتهای متنوع و متعدد، و نقد و نظرهای مثبتی که درباره آن منتشر شد، در نهایت به سمت ترجمه این کتاب به فارسی پیش رفتیم.
لیلا سادات حسینی،نویسنده درباره زندگی فلسطینیان گفت: اسرائیل فلسطینیها را تحقیر و انسان زدایی میکند. نمونه تلخ این رفتار را در داستانی میبینیم که یک نویسنده فلسطینی ۷ سال برای گرفتن مجوز ورود به بیتالمقدس معطل میماند، اما سگ ولگردی بلافاصله کارت شناسایی دریافت میکند؛ حتی با اسم و مشخصات پدر و مادر سگ از او سوال می کنند که او نمی داند و به سگ کارت می دهند و این خیلی دردناک است.
وی در پایان گفت: اسرائیل فقط یک رژیم سیاسی نیست که با شکست یک فرد تمام شود. مبارزه باید با تفکر نژادپرستانه و اشغالگری ریشهای باشد.