به گزارش روابط عمومی باغ کتاب تهران، ۲۵ فروردین ماه، سالروز بزرگداشت شیخ فریدالدین عطار نیشابوری، شاعر، عارف و داروشناس قرن ششم هجری و یکی از درخشانترین چهرههای ادب و عرفان ایرانیست. عطار، سالهای پربرکت زندگانیاش را میان علم داروسازی، عرفان، و آفرینش ادبی سپری کرد. اما آنچه نام او را بر پهنه ادبیات فارسی جاودانه کرد، نه درمان جسمانی با داروهایش، بلکه شفای جان آدمی با حکمت، داستانها و شاعرانگیاش بود.
ویژگی آثار عطار
ویژگی آثار عطار اندیشههای عرفانی اوست؛ اندیشههایی که او آنها را با زبان تمثیل و در قالب داستان و حکایت بیان کرده است. ویژگی دیگر دیوان عطار، وجود غزلیاتی است که به صورت روایی سرگذشت احوال گذشتگان را با احوال درونی خویش آمیخته است. عطار مبتکر غزلهای طولانی و شاعری درونگرا و اهل قبض است و مهمترین مضمون اشعارش عشق همراه با درد است و عشق بدون درد را نمیپذیرد. عشق در اشعار او عشقیست که عاشق را دچار حیرت میکند و او را به وادی فنا میکشاند.
مروری بر آثار عطار
«منطقالطیر یا مقامات طیور»: گزارشی است در حدود چهارهزار و هفتصد بیت از سفر رمزی و روحانی پرندگان به سوی سیمرغ. کتاب با مدح خداوند، پیامبر اکرم (ص) و خلفای راشدین آغاز شده است. سپس چند حکایت برای متعصبین نقل کرده است. پس از این سرآغاز، داستان اصلی «منطقالطیر» آغاز میشود. عطار نیشابوری همراه با داستان اصلی، حکایات عرفانی نیز نقل کرده است. هدهد رهبر، به همراه پرندگان به سمت قاف برای دیدار سیمرغ پرواز و هفت وادی را طی میکند. در پایان هفت وادی، سیمرغ به مقصد میرسند و در آنجاست که پرنده سیمرغ را نمییابند. و پرنده سیمرغ قله قاف، وجود عرفانی همان سی مرغ است. هفت وادی به ترتیب چنین است: طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحید، حیرت و فقر که سرانجام به فنا میانجامد.
«الهینام»: (نام اصلی آن خسرونامه بوده است) داستانی است رمزی از تصویر جهان مطلوب و آرزوهای بزرگ ۶ شاهزاده که هر کدام با پدر خویش سخن میگوید و مطلوب آرزوخواه خویش را بیان میدارد. این منظومه که مشتمل بر حدود ۶ هزار و پانصد بیت است، بیان داستان این شاهزادگان است و نقدی است که پدر بر هر یک از این آرزوها دارد.
«اسرارنامه»: منظومهای است دارای حدود سه هزار بیت. موضوع این کتاب عرفان و تصوف اسلامی است.
«مصیبتنامه»: حدود هفت هزار و پانصد بیت است. عطار آن را در بیان سیر آفاقی انسان نگاشتهاست. افزون بر ۴۰ بخش شامل حکایاتی است که مجموع آنان ۳۴۷ حکایت میشود.
«دیوان قصاید و غزلیات»: عطار توانسته است در کنار منظومههای بلند، دیوان قصاید و غزلیاتی در حدود هشت هزار بیت از خود به یادگار بگذارد.
«مختارنامه»: عطار مجموعه رباعیات خود را در کتابی جداگانه و بیرون از دیوان قصاید و غزلیات خویش تدوین کرده است. حدود دوهزار و سیصد رباعی است.
«تذکرهالاولیا»: این کتاب مشتمل است بر مقدمه و ۷۲ باب که هر یک به زندگی، حالات، اندیشهها و سخنان یکی از عارفان و مشایخ تصوف میپردازد، و ذکر مکارم اخلاق، مواعظ و سخنان حکمتآمیزشان در این کتاب آورده شدهاست.
۲۵ فروردین، فرصتی است برای بازخوانی آثار او؛ از دل ابیاتی که از عمق جان آمده و به عمق جان مینشیند و هنوز هم، پس از قرنها، چراغ راه اندیشه است و آیینه روح.
عاشقی و بی نوایی کار ماست
کار کار ماست چون او یار ماست
تا بود عشقت میان جان ما
جان ما در پیش ما ایثار ماست
جان مازان است جان کو جان جان ؟
جان ما بی فخر عشقش عار ماست
عشق او آسان همی پنداشتم
سد ما در راه ما پندار ماست
کار ما چون شد ز دست ما کنون
هرچه درد و دردی است آن کار ماست
بوده عمری در میان اهل دین
وین زمان تسبیح ما زنار ماست
چون به مسجد یک زمان حاضر نهایم
نیست این مسجد که این خمار ماست
کیست چون عطار در خمار عشق
کین زمان در درد دردی خوار ماست