به گزارش روابط عمومی باغ کتاب تهران، آداب و رسوم ماه مبارک رمضان یکی از مباحث مهم فرهنگ مردم است و از آنجا که این آداب و رسوم ریشه دینی دارد، مورد توجه همگان است. در ماه رمضان مردم یکپارچه برای انجام تکالیف شرعی آماده میشوند و هر منطقه از کشور با آداب و رسوم خاص خود مراسم رمضان را برگزار میکنند.
در سال نو شاهد تقارن جشن نوروز با ماه مبارک رمضان هستیم. به این بهانه به بررسی کتاب «رمضان در فرهنگ مردم» گردآوری و تألیف سیداحمد وکیلیان پرداختیم.
کتاب «رمضان در فرهنگ مردم» برگزیدهای از آداب و رسوم، باورها و اعتقادات مردم ایران درباره ماه مبارک رمضان است که از استانهای مرکزی، یزد، کرمان، فارس، خراسان، کردستان، لرستان و گیلان جمع آوری شده است.
كتاب حاضر در 12 بخش با موضوعات و مطالب متعدد جمعآوری شده است. «استقبال از ماه مبارک رمضان»، «آمادگی برای روزه گرفتن»، «تغییرات در زندگی و اعمال روزهداران»، «افطار»، «روزهای تیغ یا ایام شهادت حضرت علی(ع)»، «احیاء»، «اعمال و مراسم بیستو هفتم ماه رمضان»، «روزه کودکان»، «عید فطر»، «نانها و غذاهای ماه رمضان»، «مراسم مخصوص ماه رمضان»، «بازیهای ماه رمضان و رسم سخنوری» از عناوین این اثر پژوهشی به شمار میروند.
در بخشی از کتاب آمده است: «روزهای نوزدهم تا بیستویکم ماه رمضان را روزهای تیغ گویند که حضرت علی(ع) با تیغ کین ابنملجم شهید شد. در این روزها مسلمانان و دوستداران مولای متقیان در ماتم، حزن و اندوه فرو میروند و همه جا یکپارچه سیاهپوش است. کسب و کار و بازار یکسره تعطیل و تعزیه، عزاداری، سینهزنی و نوحهخوانی یک لحظه قطع نمیشود. این روزها با شبهای قدر مصادف است و شیعیان شب هنگام تا سحر به دعا و نیایش پروردگار مشغول هستند. چهره ماه رمضان در این روزها دگرگون و حال و هوایی دیگر دارد. بسیاری که به سبب ناتوانی موفق به روزه گرفتن نیستند و حتی آنان که در روزه داشتن کاهل و سست اراده هستند به احترام شهادت سرور آزادگان و اهمیت این روزها، رنج روزه را تحمل کرده و با خلوص نیت روزه میگیرند و عزاداری میکنند. آداب و مراسم عزاداری در روزهای تیغ بسیار حزنآور است.
شبهای نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم ماه مبارک رمضان را نیز شبهای احیا گویند. در این شبها شیعیان تا سحر به عبادت و خواندن قرآن مشغولند. زمان و مکان احیا نزد همگان یکسان نیست، بعضی در خانه و بسیاری در مسجد اعمال و مراسم احیا را به جا میآورند. برخی سراسر شب را بیدار میمانند و بعضی پاسی از شب را به خواندن دعا و نیایش پروردگار اختصاص میدهند. آخرین عمل در شبهای احیا قرآن به سر گذاشتن است که با تشریفات خاصی برگزار میشود.»
نكته گفتنی آن كه ممكن است بعضی مطالب و مراسم رمضان هماكنون تغییر یافته یا فراموش شده باشد، اما از آنجا كه دانش فرهنگ مردم ثبت و ضبط لحظات و كیفیت زیستن مردم در گذشته و حال است، تمام آداب و مراسم چه پویا و جاری و چه كمرنگ یا فراموش شده در كتاب آمده است.
کتاب «رمضان در فرهنگ مردم» در ۲۶۸ صفحه به قلم احمد وکیلیان توسط انتشارات سروش به چاپ رسیده است.